publiciste en mythosoof
Reageren? zie Contact
Column: Resetten
Laatst was ik op een vrouwenavond georganiseerd door studenten Vrijetijds Studies en het begon ermee dat alle deelnemers een voor een geblinddoekt een trap op werden geleid naar een donkere ruimte. Ik dacht eerst: huu wat griezelig, straks is het een spookhuis en vliegen er enge dingen in mijn gezicht – maar het gebeurde heel zorgzaam en vriendelijk en bleek juist een wonderlijk prettige ervaring. De studenten vertelden later dat ze goed hadden nagedacht over de blinddoeken: die moesten van zacht materiaal zijn want het ging allemaal om veiligheid. Daarboven zaten we een tijdje met die blinddoek op te luisteren naar muziek en vervolgens vertelde de gastvrouw – nog steeds in het donker – over de opzet van de avond en het thema. Het thema was trouwens: Wie ben ik?
Daarna mochten de blinddoeken af en gingen we beschrijven wat we zagen in een kunstwerk. De vrouwen die geblinddoekt waren geweest zagen opvallend veel positieve gevoelskwaliteiten in het werk – de termen vertrouwen, openheid, koestering, liefde, belangstelling voor het hogere vielen keer op keer. De studenten die ons begeleid hadden daarentegen, die verantwoordelijk waren voor het slagen van de avond en hun ogen wijd open hadden gehouden, zagen in precies hetzelfde kunstwerk vooral eenzaamheid, duister en angst.
Het leek er dus op dat wij door die liefdevolle begeleiding in het donker in een positie van overgave en vertrouwen waren geplaatst en daarna de wereld bezagen met zo’n soort bril op. Dat korte moment van afgedwongen maar zorgvuldig begeleide kwetsbaarheid had ons vol vertrouwen en open achtergelaten. Alsof we gereset waren.
Mensen zijn natuurlijk geen apparaten, verre van en ik ben altijd erg tegen vergelijkingen tussen mensen en machines. Maar mag het één keertje? Een haperend stuk electronica moet je soms even helemaal uitzetten en opnieuw starten, dan wordt het gereset en werkt alles meestal weer. Het is een grappige gedachte dat je als het ware gereset wordt door je even helemaal kwetsbaar op te stellen – dat je wereldbeeld daar veiliger van wordt.
In haar beroemde TEDtalk ‘The power of vulnerability’ zegt de Amerikaanse psychologe Brené Brown dat het belangrijkste verschil tussen gelukkige mensen die zich verbonden voelen met anderen, en ongelukkige mensen die zich vaak buitengesloten voelen, is dat de eersten zich kwetsbaar kunnen opstellen. Ze mogen van zichzelf ook wel eens zwak zijn, ze geloven dat ze de moeite waard zijn ook als ze fouten maken, als ze iets proberen wat niet lukt, of als anderen zien hoe ze ergens mee worstelen. Kwetsbaarheid, zegt Brené Brown, is geen zwakheid maar moed, de moed om onvolmaakt te zijn en dat ook aan anderen te laten zien. In een vervolg-TEDtalk ‘Listening to shame’, vertelt ze dat ze na haar succes veel verzoeken kreeg van grote bedrijven om te praten. Maar niet over kwetsbaarheid of schaamte – alleen over innovatie, creativiteit en verandering. Welnu, zegt Brown ferm: kwetsbaarheid is de bron van alle innovatie, creativiteit en verandering.
Vaker kwetsbaar zijn, dus. En dat blijkt nog niet mee te vallen. Ik ben zó gewend om mezelf te presenteren als capabel en competent. Even dacht ik: maar dat doe ik toch elke ochtend in mijn meditatie, mezelf resetten? Maar toen ik daarop mediteerde, zag ik ineens dat je spiritualiteit ook kunt gebruiken om je kwetsbaarheid juist af te schermen. Je kunt helemaal wegkruipen in je eigen spirituele coconnetje, hulp vragen aan je Hogere Zelf of de engelen en jezelf erg autonoom vinden maar eigenlijk een spiritueel pantser om je heen bouwen, want je hebt geen andere mensen meer nodig. En misschien is dat nou juist de kern van kwetsbaarheid: dat iemand anders je met zachte hand mag leiden als je het zelf even helemaal niet ziet, als je onhandig stommelend naar boven loopt.
Alice in Wonderland
in de laatste Happinez van 2012 staat een verhaal van mij over de spirituele betekenis van Alice in Wonderland. Ben ik heel blij mee.
Maar... in de eindredactie is er iets veranderd waardoor er nu een fout staat. Op blz. 104, rechterkolom, staat: "Maar in plaats van het brave origineel komt er een ontzettend grappig gedicht uit Alice's mond dat de draak steekt met die saaie oude Rups."
Dat moet natuurlijk zijn: "die saaie oude man." Want Alice steekt niet de draak met de Rups, integendeel, de Rups is een soort goeroe. De saaie oude man met wie ze de draak steekt, is Father William in het originele gedicht van Robert Southey.
Hier volgt het origineel:
'You are old, father William,' the young man cried,
'The few locks which are left you are grey;
You are hale, father William, a hearty old man;
now tell me the reason, I pray.'
'In the days of my youth,' father William replied,
'I remembered that youth would fly fast,
and abused not my health and my vigour at first,
that I never might need them at last.'
'You are old, father William,' the young man cried,
'And pleasures with youth pass away.
And yet you lament not the days that are gone,
now tell me the reason I pray.'
'In the days of my youth,' father William replied,
I remembered that youth could not last;
I thought of the future, whatever I did,
That I never might grieve for the past.'
'You are old, father William,' the young man cried,
And life must be hast'ning away;
You are cheerful and love to converse upon death;
now tell me the reason, I pray.'
'I am cheerful, young man,' father William replied,
'Let the cause thy attention engage;
In the days of my youth I remembered my God;
and He hath not forgotten my age."
Het gedicht dat Alice ervan maakt, gaat als volgt:
'You are old, father William,' the young man said,
'and your hair has become very white;
and yet you incessantly stand on your head -
do you think, at your age, it is right?'
'In my youth,' father William replied to his son,
'I feared it might injure the brain;
but now that I'm perfectly sure I have none,
Why, I do it again and again.'
'You are old,' said the youth, 'as I mentioned before,
and have grown most uncommonly fat;
yet you turned a back-somersault in at the door -
Pray, what is the reason of that?'
'In my youth,' said the sage, as he shook his grey locks,
'I kept all my limbs very supple
by the use of this ointment - one shilling the box -
allow me to sell you a couple?'
'You are old,' said the youth, 'and your jaws are too weak
for anything tougher than suet;
yet you finished the goose, with the bones and the beak -
Pray how did you manage to do it?'
'In my youth,' said his father, 'I took in the law,
and argued each case with my wife;
and the muscular strength which it gave to my jaw
has lasted the rest of my life.'
'You are old,' said the youth, 'one would hardly suppose
that your eye was as steady as ever;
yet you balanced an eel on the end of your nose -
what made you so awfully clever?'
'I have answered three questions, and that is enough,'
said his father. 'Don't give yourself airs!
Do you think I can listen all day to such stuff?
Be off, or I'll kick you downstairs!'
Uit: The Annotated Alice, Introduction and Notes by Martin Gardner, W.W. Norton and Company, 2000 (1960).
1 oktober 2012
Eenheid, of: Alles is één
In het ‘ik-tijdperk’ gaat het om persoonlijke ontwikkeling, niet om eenheid. Maar nu blijkt waar dat goed voor is: al die sterke ikken hebben we nodig om beter te kunnen samenwerken, samenleven, samen zijn. Want alleen onafhankelijke individuen kunnen een eenheid vormen die méér wordt dan de som der delen.
De tekst van mijn artikel in Happinez over The Wisdom of Crowds kun je hier als pdf downloaden.
Veranderen of accepteren?
28 mei 2012
Dominante mannen
Waarom willen vrouwen zich onderwerpen in de slaapkamer?
Opmerkelijk, het megasucces van de pulproman Fifty Shades of Grey, door E.L.James, pseundoniem van de Engelse Erika Leonard. Binnenkort komt het uit in het Nederlands, meteen in een oplage van 40.000.
Het verhaal: de 21-jarige Anastasia Steele wordt verliefd op de 27-jarige multimiljonair Christian Grey, die aan sm doet. ‘Dus jij bent een sadist?’ vraagt ze hem verbaasd. ‘Ik noem mijzelf Dominant,’ antwoordt hij. ‘Ik wil dat jij je in alle opzichten aan mij overgeeft.’ Ze gaat er acuut van soppen.
Voor die overgave van haar heeft hij een arsenaal aan sm-apparatuur nodig. Maar in het derde boek van de trilogie schijnt hij te ‘genezen’ van zijn perverse voorkeur, door de oprechte liefde die er tussen de twee ontstaat. Het eindigt romantisch, zoals het hoort.
Miljoenen vrouwen, wereldwijd, vallen voor dit boek, dat abominabel slecht geschreven schijnt te zijn – ik heb het niet gelezen. Weet eerlijk gezegd ook niet of ik dat ga doen. Maar ik vind het gegeven wel bloedinteressant. Waarom fantaseren vrouwen zo graag over onderworpen worden door een dominante man, in de slaapkamer althans? Volgens een onderzoek van Psychology Today, meldt het Volkskrant Magazine, doen tussen de 31 en 57% van de vrouwen dat. Een zekere Laura zegt dat je als doorsnee vrouw tegenwoordig zo druk bezig bent je eigen leven onder controle te krijgen, dat het heerlijk is om te lezen over iemand die de controle helemaal uit handen geeft.
Dat lijkt mij de kern. Vrouwen zijn van nature controlfreaks en dat wordt steeds erger, lijkt het wel, door de emancipatie, de hoge opleidingsgraad van vrouwen, hun toenemende inkomen en belang op de arbeidsmarkt. En dan snak je ernaar de teugels te kunnen loslaten. Maar ja, dat kan niet, want als je de controle verliest, gaat alles natuurlijk fout. Aan een man de leiding geven? Dat nooit!
Maar vooral in bed is het helemaal niet leuk als je zelf voortdurend de leiding hebt. Je eigen macht erotiseert niet, voor een vrouw. Of je moet zelf toevallig een sm-dominatrix zijn en er wel op geilen… De percentages vrouwen die daarover fantaseren zijn mij niet bekend, maar ik schat ze veel lager dan die 31-57% die liever dromen over hun eigen totale overgave.
Ik denk dat Barry Long toch wel gelijk had in wat hij zei en schreef over seks tussen mannen en vrouwen. Long was een tantrische goeroe en hij predikte dat vrouwen in bed maar één ding willen en dat is: zich totaal kunnen overgeven aan een man. Want, zei Long, als ze dat doen, dan komen er uit hun vagina exquise energieën los, goddelijke energieën en dat is eigenlijk het werkelijke doel van seks. Dat is wat vrouwen gelukkig maakt, en het is ook waar mannen eeuwig naar hunkeren. Maar het lukt slechts zelden om dat punt te bereiken, omdat mannen doorgaans veel te snel klaarkomen. Dat komt dan weer doordat mannen zich steevast overgeven aan hun eigen lust, lang voordat de vrouwen zo ver zijn dat zij zich helemaal kunnen laten gaan, kunnen toevertrouwen en overgeven. Want daarvoor moet je voelen dat die man echt van je houdt, en dat hij zich kan inhouden, kan beheersen. Dat hij sterk genoeg is om jouw overgave aan te kunnen.
Sommige mannen geloven oprecht dat vrouwen graag willen dat de man zich overgeeft aan de vrouw, in bed. Ze roepen of kreunen bijvoorbeeld op het moment dat ze klaarkomen: ‘Totale overgave!’ Als vrouw lig je daar dan met zo’n overgegeven man en je denkt: tja. Ik had nog wel even door willen gaan, of zo.
Maar het ziet ernaar uit dat veel mannen eigenlijk wel weten dat vrouwen dat niet zo fijn vinden. Dat vrouwen een man liever sterk hebben dan zwak – overal, maar vooral in bed. En een man die zichzelf niet kan beheersen is natuurlijk zwak.
Ik denk dat er daarom zoveel gewelddadige porno is. Mannen verhullen hun zwakheid met geweld.
Het succes van Fifty Shades wordt veroorzaakt door de enorme verwarring die er heerst op dit gebied. We hebben de seksuele revolutie gehad waarin luid werd verkondigd dat klaarkomen het doel van seks is en dat iedereen recht heeft op orgasmes. Dat zijn we allemaal gaan geloven.
De seksuele revolutie was nodig, maar zoals alle revoluties was er ook een vette foutfactor ingebakken en die ligt hier, denk ik. Orgasmes zijn alleen het doel van seks als je uitgaat van de mens als dier; als seks dient voor de voortplanting en als je gelooft dat wij evolutionair nog steeds in het prehistorische stadium verkeren. Quod non.
Voor mensen, zelfbewuste wezens die zich voortdurend verder ontwikkelen, is het doel van seksualiteit niet het orgasme, maar de uitwisseling van mannelijkheid en vrouwelijke energie. Er zit een enorme paradox ingebakken.
Een vrouw is biologisch gebouwd als holte die gevuld moet worden, en het fysieke gebaar van vrouwelijkheid is: ‘Het moet erin!’ Daardoor is een vrouw geneigd te omvatten, te omarmen, maar ook te grijpen, en ja, ook de controle te grijpen. Een man daarentegen heeft een gespannen volte en het gebaar is: ‘Het moet eruit!’ Biologisch is hij gericht op loslaten, zich laten gaan.
Als ze allebei op dat biologische vlak blijven, komen er kindertjes van.
Willen ze ook gelukkig worden als mens en zich innerlijk of spiritueel ontwikkelen, dan moeten ze precies het tegenovergestelde doen. De vrouw moet leren ontspannen en loslaten, zich overgeven, en de man moet leren zichzelf te beheersen, sterk te staan, overeind te blijven en de zuigende seksualiteit van zijn vrouw aan te kunnen.
Daar heeft hij geen zweepjes of touwen bij nodig. Het enige waarover hij dominant moet worden, de baas, is zijn eigen lust, zijn neiging om zich willoos te laten gaan.
18 april 2012
Wat is beter, aan het leven peuteren tot het is zoals jij wilt, of het leven accepteren zoals het komt?
Osho, ook bekend als Rajneesh, vertelde een mooi verhaal uit de Indiase traditie over een man die bij toeval in het paradijs terechtkwam. Er staan daar wensbomen, zei hij: wat je denkt, wordt meteen werkelijkheid. Toen de reiziger honger kreeg en dacht: ik zou wel eens iets willen eten, stond er meteen heerlijk eten voor hem klaar. Een beker wijn zou me smaken, dacht hij en paf, daar was de wijn. Hij at en dronk met smaak, maar na enige tijd begon hij te piekeren: wat is dit, zijn hier soms geesten? Prompt werd hij omringd door geesten en spoken. Help, dacht de man, nu heeft mijn laatste uur natuurlijk geslagen… en hij was dood.
Alles wat je denkt, zegt Osho, wordt vroeg of laat werkelijkheid. ‘Je gedachten creëren jezelf en je leven, je hemel en je hel, je vreugde en verdriet. Iedereen hier is een magiër. iedereen spint en weeft een magische wereld om zichzelf heen en raakt er zelf in verstrikt. De spin wordt in zijn eigen web gevangen. Als je dat begrijpt, kun je van je hel een hemel maken.’
Dit is ook wat er in het beroemde boek The Secret staat: let op wat je denkt, want je gedachten scheppen je werkelijkheid. Je kunt dus ook een fijner leven ‘bestellen’ bij het universum, door jezelf ervan te overtuigen dat er naar je toekomt wat je wilt, en je alvast te gedragen alsof je het al hebt.
Het is niet nieuw. Al sinds mensenheugenis proberen mensen om de werkelijkheid te veranderen of tenminste te beïnvloeden. Het belangrijkste instrument daarbij is onze geestkracht. Als we ook gebruik maken van rituelen, toverspreuken, magische drankjes en kruiden, heet het magie. Maar waarschijnlijk is ook in magische praktijken de menselijke geest het meest effectieve ingrediënt.
Osho vervolgde echter zijn verhaal: ‘En dan doemt er een nieuwe mogelijkheid op: je kunt stoppen met creëren! Het is helemaal niet nodig om hemel of hel te scheppen, om wat dan ook te scheppen. De schepper kan rusten en zich ontspannen. Als je geest zich ontspant, dan is er meditatie.’
Dat is de positie van de mysticus: je weet je geborgen in Gods hand, of in de wil van de Hemel, of in de Tao, hoe je het ook noemt: je stroomt mee met de levensstroom. Je lost je eigen wil op, bij wijze van spreken, en bereikt het nirwana. Of je zet je hersens permanent in de deltagolvenstand.
Scheppen wij onze eigen werkelijkheid en gaat het erom dat we onze dromen realiseren – of is het spiritueler om het leven te accepteren zoals het komt? Wat is wijzer en waar word je gelukkiger van?
In het Westen zijn we over het algemeen meer geneigd om de realiteit naar onze hand te willen zetten. We geloven in de maakbaarheid van het leven, en van ons eigen leven in het bijzonder. Het heeft ons geen windeieren gelegd, kun je constateren – nimmer op aarde zijn zoveel mensen zo rijk geweest als thans in het Westen. Dat is het voordeel. Het nadeel is dat mensen met minder sterk ontwikkelde ego’s langs de kant van de weg achterblijven terwijl de goedgebekte, gezonde en assertieve meute onbekommerd voortdendert. Een ander nadeel komt aan het licht als je ineens getroffen wordt door een ziekte of een ongeluk: dan is dat ‘dus’ ook min of meer je eigen schuld. Je hebt het kennelijk niet helemaal goed gedaan, je bent dom of onvoorzichtig geweest. En dan kun je jezelf aardig dwars zitten, net als die reiziger die zich omringd zag door spoken.
De Oosterse houding neigt meer naar de mystieke kant, de acceptatie en het laten uitdoven van de eigen wil, het eigen ego. Het voordeel van die houding is veel innerlijke rust en blijmoedigheid. Het nadeel is dat je onnodig kunt blijven hangen in onaangename situaties, omdat je bij wijze van spreken maar aan het accepteren bent, in plaats van iets te doen aan de misstanden.
De waarheid ligt natuurlijk in het midden. Er is zo’n mooie spreuk: Geef mij de kracht om te accepteren wat ik niet kan veranderen en te veranderen wat ik niet kan accepteren, en de wijsheid om het verschil daartussen te zien. Een mooi gebed, lijkt me, het kan geen kwaad om deze wens het universum in te slingeren.
Ik denk trouwens dat je het allebei tegelijk kunt doen: werken aan een beter leven, een mooiere wereld voor jezelf en anderen, en tegelijkertijd accepteren dat het leven is zoals het is. Dat betekent dat je je best doet, zonder te rekenen op succes en zonder boos of verdrietig te worden als het eens mislukt. Je doet gewoon je best omdat het nou eenmaal prettiger is om je best te doen dan om een beetje te lopen lapzwansen. En je bent benieuwd of het leven (of God, of de Tao, of de wil van de Hemel) het met je plannetjes eens zal zijn, of niet. Zo ja, dan ben je dankbaar. Zo niet, dan sta je open voor iets anders.
Dat lijkt mij nou de beste levenshouding, een die Oosterse acceptatie en Westerse veranderzucht combineert.
Ik zeg niet dat het makkelijk is. Maar ik denk wel dat het kan.
19 maart 2012
Gisteren was de Onkruidbeurs. Ik kreeg in ruil voor een lezing een stand waar ik de hele dag boeken verkocht en praatjes hield met beursgangers. Mijn man ging gelukkig mee: in je eentje is het niet te doen! Tegenover ons was een stand van - ik meen - 'vasayoga'. 'Gedragen worden' was hun motto en we zagen twee yogacracks, een man en een vrouw, de hele dag bezig te laten zien wat ze bedoelden. De man lag op zijn rug met zijn benen en armen omhoog en daaroverheen lag de vrouw als het ware gedrapeerd, in totale ontspannen overgave. Hij kon het ook met vreemden: later op de dag demonstreerde hij het met een mannelijke belangstellende. Heel voorzichtig, uiterst liefdevol en in een volmaakt evenwicht. Het zag er heerlijk uit.
Toen ik mijn lezing ging houden, was er iemand die zei: "O dit is zulk heerlijk publiek, je wordt erdoor gedragen."
Dat was ook zo, dat voelde ik ook. En samen met die vasayoga mensen aan de overkant herinnerde mij dat aan het feit dat we eigenlijk altijd gedragen worden door het leven.
Een paar dagen eerder, op weg naar een lezing in Steenwijk, ging ik tanken. Toen ik weg wilde rijden, hoorde ik een enorm kabaal: de uitlaat lag op de grond onder de auto. Ik was toevallig precies die avond mijn mobiele telefoon vergeten. Help! Mijn hart bonsde in mijn keel. Ik moest wel om half acht in Steenwijk zijn! Ik rende naar de kassa en vroeg gejaagd om een telefoon. Ze hadden al eerder pechgevallen gehad en ze hadden het nummer van de ANWB paraat. Die zou binnen een uur komen, beloofde de telefoniste. Over een uur? Dan haal ik mijn lezing niet! dacht ik paniekerig en ik ging ook mijn man bellen: kun je een auto lenen en mij hier komen redden? Bel over een kwartier maar weer, zei hij, dan weet ik of het gelukt is. En ik belde de lezingorganisatie: ik ben later, hopelijk nog op tijd... Ze zouden kijken of ze een invaller konden regelen, voor het geval.
De Wegenwacht, God bless him, was er in tien minuten. Hij verwijderde de uitlaat en reed voor me uit naar een Wegenwacht station. Daar belde ik mijn man weer - die inderdaad op weg naar mij toe was met een leenauto, maar weer terug kon keren - en de organisatie: volgens de WW kon ik het makkelijk halen. En ik haalde het ook, prachtig op tijd, vol adrenaline over het wonder van de snelle hulp. De lezing ging geweldig.
Ik herinnerde me dat ik die ochtend een engelenkaartje had getrokken met 'surrender' erop. Die engelenkaartjes liggen bij mij onder een Mariabeeldje en ik vraag aan Maria wat zij me die dag aanraadt. 'Surrender' was precies het goede kaartje gebleken. Geef je over aan wat er gebeurt, en het hele leven spant samen om te zorgen dat het nog in orde komt. Zo voelde het althans die dag.
Dank je wel leven, dank je wel lieve hulpvaardige mensen!
13 maart 2012
Vanavond houd ik een lezing in Steenwijk over het onderwerp 'Blijf in je lijf'.
Als iemand weet wat het is om niet in haar lijf te zitten, ben ik het wel. Grappig dat mijn achternaam zelfs Thooft is, wat ik lange tijd een lelijke naam heb gevonden - een soort hoofd zonder nek, beetje ingeduwd hoofd. Maar ja het is mijn naam en ik blijk er toch aan gehecht te zijn geraakt. Als mensen 't Hooft schrijven of zelfs Van 't Hooft, dan vind ik dat niet prettig. Enfin ik kreeg die naam dus bij mijn geboorte en zo rond mijn zesde heb ik radicaal mijn intrek genomen in mijn hoofd. Dat kwam door traumatische gebeurtenissen, 'iets vervelends met mijn vader' zal ik maar zeggen (zo zei Brigitte Kaandorp het jaren geleden), dan weet je genoeg. Ik vond lezen het fijnste wat er was en verborg mij in boeken. En de rest van mijn lijf, ach, dat moest maar voor zichzelf zorgen.
Rond mijn elfde droomde ik eens dat mijn hart in de pan tomatensoep lag die in het gezin werd opgediend. Dat ze dus met z'n allen mijn hart aan het opeten waren.
Alles veranderde toen ik kinderen kreeg, want een baby baren, dat lukt je niet met je hoofd. Dus vanaf dat moment werd mijn toevluchtsoord minder stevig en veilig, en ik moest wel uit mijn hoofd komen. Ik ging in allerlei soorten therapie, liet me behandelen door een haptonome, deed emotioneel lichaamswerk en het grote veranderpunt kwam toen ik Barry Long ontmoette, de Australische goeroe. Hoe hij het gedaan heeft weet ik nog steeds niet, maar hij trok me zo! Whap! mijn lijf in. Toen ik hem had geïnterviewd, reed ik weg met een gevoel alsof ik een Brandend Braambosje was: ik zinderde en gloeide van top tot teen. Dat gevoel heeft wel een maand aangehouden, toen vervaagde het.
Ik zal niet beweren dat ik sindsdien zonder mankeren permanent totaal lekker in mijn lijf zit. Ik kreeg bijvoorbeeld een paar jaar geleden eczeem in mijn gezicht en een acupuncturist die ik consulteerde, zei: 'Je derde chakra staat nog steeds te strak aangedraaid.' Daar kreeg ik oefeningen voor die ik sindsdien trouw doe. Samen met een wondermiddel van een homeopaat heeft dat geholpen tegen de eczeem.
Wat ik constateer, is dat de hele wereld om ons heen eigenlijk voortdurend pogingen doet om ons uit ons lijf te trekken en in ons hoofd te duwen. Alle informatie en vooral de technologie waarmee die informatie wordt opgediend, werkt daaraan mee. 'Wij zijn ons brein' heet de bestseller van Dick Swaab en dat lijkt wel het motto van ons tijdgeest: ga nou maar lekker in je brein zitten. Je kunt zelfs vanuit je hoofd aan sport doen: dan doe je het vooral om er een resultaat mee te bereiken - een sixpack of een slanke lijn, of een mooie tijd die je loopt. Presteren is alleen maar interessant voor je hoofd. De rest van je lijf wil zich lekker voelen, in een ontspannen tempo bezig zijn.
Je lijf wil dat je altijd je tenen kunt voelen, je buik, je hart met je hartslag, de spieren in je nek. Je lijf wil gevoeld, geweten en erkend worden. Dan werkt het lekker mee.
Mijn plan is nu een boek samen te stellen met de titel Blijf in je lijf. Alle lichaamswerkers worden van harte uitgenodigd om eraan mee te werken. Hun eigen verhaal - hoe ze ertoe kwamen om het lijf zo belangrijk te vinden - en hun tips en oefeningen bundel ik dan. Ondertitel: 'Hand- en voetboek voor hoofdmensen'.
Zou daar geen enorme behoefte aan bestaan, zo'n handig en lijvig boek?
1 maart 2012
Het is rustig, bij mij thuis. Geen enorme aantallen mails, geen constant gebel. Weinig opdrachten! Voor een zzp'er is dat meteen griezelig: zou dit de recessie zijn? En word ik nu arm?
Maar eigenlijk is die rust precies waar we allemaal jarenlang om hebben gevraagd. Hoeveel artikelen heb ik niet geschreven over de hectiek van het werkend bestaan, en dat het belangrijk is om tot rust te komen en stil te staan bij het hier en nu. Dus die rust is een zegen. Ik loop mezelf niet meer voorbij. Ik heb tijd om te leven, mijn kasten op te ruimen, te wandelen, aan een roman te werken.
In de economie is rust ook een zegen. Minder vervuiling, minder milieuverlies. Meer ruimte voor de aarde, de natuur.
Wonderlijk hè? Dat het zo moeilijk is alleen maar blij te zijn als er iets gebeurt wat goed is en nodig.
23 februari 2012
Het is wel eens goed om je eetgewoonten om te gooien. Vooral nu, in de Vastentijd.
Sinds begin deze week ben ik op een speciaal dieet. Het heet Metabolic Balance en ik kwam erop omdat een vriendin van ons ineens zo stralend mooi, jong en slank geworden was, dankzij die methode. Zij is arts en heeft zich er meteen in bekwaamd, en ik doe het nu onder haar begeleiding. Het houdt in dat je eerst je bloed laat prikken en dan krijg je een hoogst persoonlijk dieet voorgeschreven. Overigens leek mijn hoogst persoonlijke dieet erg op dat van een andere vriendin van me die het ook doet. Maar er waren toch wel kleine verschillen en we blijven er vooralsnog in geloven ;-).
De belofte is dat je door precies te eten wat zij zeggen dat je moet eten, zonder hongergevoel afvalt. En bovendien je metabolisme helemaal op orde krijgt, of reset. Nou ik moet zeggen: dat je geen honger hebt, dat klopt wel. Je eet vrij veel eiwit in de vorm van kaas, bonen, kiemen of paddenstoelen (ik eet geen vlees) en daarnaast groenten en een beetje fruit. Altijd maar één soort eiwit en een soort groente per maaltijd. En het is heel belangrijk dat je elke maaltijd begint met een hapje van het eiwithoudende voedsel. Het werkt: ik begin al aardig af te vallen (op dag 4 van het dieet) en heb geen honger.
Nu ontdek ik hoezeer ik gewend was te eten zonder dat ik honger had. Want een van de strenge regels van Metabolic Balance is dat je tussen elke maaltijd 5 uur lang niets eet, alleen warm water drinkt. En ik denk telkens: wat zou het gezellig zijn om nu iets te eten! Heb ik honger? Nee, dat niet. Maar gewoon, een hapje van dit of van dat. Een koekje, een handje noten, een hapje kaas. Mag allemaal niet en ik houd me aan de regels anders werkt het niet, natuurlijk.
Ook ontdek ik hoe lekker gekookte groenten zijn. Ik was gewend om alles te roerbakken in olie of zelfs boter. Maar dat mag niet, in de eerste twee 'strenge' weken van het regiem. Je moet het dus koken. En gekookte worteltjes, prei of witlof met een beetje zout blijken heerlijk te zijn.
Een andere ontdekking, op een ander niveau, is dat je strakkere grenzen krijgt als je aan het diëten bent. Net of je strakkere lichaamsgrenzen ook psychisch doorwerken. Ik ben op een laconieke manier strenger tegen de kleinkinderen. En heb helemaal meer het gevoel van: tot hier en niet verder. Klaar. Dat soort stemming.
Goed voorjaarsgevoel moet ik zeggen.
5 februari 2012
Vorig weekend gaf ik twee keer een lezing over Spiritueel door de overgang. Een was in Groningen, bij iemand thuis. De ander was in De Roos, het spirituele centrum in Amsterdam. Het contrast kon niet groter zijn. In Groningen zat er een groep van twaalf tamelijk jonge vrouwen op me te wachten die helemaal open stonden voor de boodschap: de overgang is een spiritueel proces. Ik hoefde niet eens zo veel te vertellen - er leek een woordeloos begrip te zijn. We deden met ons allen de Hartmeditatie en hadden het gevoel een eindje van de vloer op te stijgen, zo harmonieus was de groep. Mijn hart stond wagenwijd open. Dankbaar treinde ik terug naar huis.
Op zondag in De Roos was het een totaal ander verhaal. Dertien Amsterdamse vrouwen, de meesten al in de overgang, en enkelen van hen brachten een kritische, om niet te zeggen negatieve sfeer met zich mee. Ik praatte me de blaren op de tong om uit te leggen hoe je de overgang kunt zien in het licht van de menselijke evolutie. Er was bijna geen tijd meer voor een meditatie - ze wilden alsmaar discussiëren over onderwerpen als: de maatschappij legt zo'n zware druk op je om jong te blijven, om er gladgestreken uit te blijven zien. Ja, zei ik, maar de overgang zorgt er juist voor dat je beter tegen die druk bestand bent. Je richt je meer op de behoeften van je eigen ziel en minder op de eisen van je omgeving. Ja maar het was toch zo moeilijk. En op de televisie zag je alleen maar jonge en mooie vrouwen. Nu had ik toevallig net een stuk geschreven over de vreugde van het ouder worden en daarvoor had ik een Nederlandse televisiejournalist geïnterviewd die precies het tegenovergestelde zei: Hilversum kijkt niet op een rimpeltje meer of minder. Kijk maar naar Clairy Polak, Catharina Keyl, Patricia Paay en zo noemde hij nog een heel stel oudere vrouwen die niet van het beeld zijn weg te slaan. Maar dat kreeg ik er bij deze kritische vrouwen niet in. Het leek wel of ze krampachtig vasthielden aan hun slachtofferschap.
Vreemd. Het is toch veel fijner om een zonnige kijk op de zaak te hebben? Oud worden doe je toch, daar helpt geen moedertjelief aan. Dan kun je daar toch veel beter een Goed Verhaal bij hebben dan zo'n akelige visie?
18 december 2011
Kleinkinderen een weekend te logeren gehad, Jaya van 5 en Alek van 3. Super schattig. Maar dat hummeltje van 3 kan ook super lastig zijn, af en toe. Dan gaat ze volop in de machtsstrijd. En ik bleef niet sereen glimlachen, ik werd boos. Viel door mijn eigen mand... Want dat mag natuurlijk helemaal niet, als oma, boos worden. Ik had perfect moeten zijn, by now!
Als je jong bent, heb je vaak weinig zelfvertrouwen - je denkt van allerlei dingen dat je het niet zal kunnen. Dat dacht ik tenminste toen ik jong was, en ik zie veel jonge mensen onzeker over hun eigen talenten. Naarmate je ouder wordt, groeit je vertrouwen in je eigen kunnen. Je ervaart wat het is om allerlei spannende of ronduit griezelige dingen te doen zoals een huis kopen (ik sliep drie weken niet toen ik voor het eerst een huis kocht) en je ontdekt dat je het glansrijk overleeft. Je houdt een praatje voor een publiek en het gaat goed. Je schrijft boeken en zelfs als er eens een vernietigende recensie verschijnt, merk je dat je daar best tegen kunt, dat je er zelfs een beetje om kunt grinniken. En je geniet van de complimenten. Je begint te beseffen dat je de wereld iets te brengen hebt. Je wordt sterker, kortom. Als je er een grafiek van zou maken zou je een stijgende lijn tekenen, misschien niet kaarsrecht, maar toch gaat hij onmiskenbaar schuin omhoog met je stijgende leeftijd.
Maar naarmate je ouder wordt, loopt er ook een lijn juist naar beneden en dat is subtieler en moeilijker uit te leggen. Je ontdekt steeds meer dat je eigenlijk helemaal niet zo bijzonder bent als je diep, diep in je hart geloofde. Je beseft dat niets menselijks je vreemd is en dat zeg je niet om ermee te koketteren of om er een of andere wandaad van jezelf mee te vergoelijken, nee, je realiseert je dat het waar is. Waarschijnlijk met een onaangename schok, of een serie onaangename schokken. Je observeert jezelf en ziet: ik ben bij tijd en wijle ondankbaar, hypocriet, ongeduldig of zelfs driftig, lui of gemakzuchtig, laf of bang. En hoe hard ik ook aan mezelf werk, met therapie, meditatie, lichaamswerk, noem maar op - en hoe fijn mijn leven ook is en hoe kalm en gelukkig ik mezelf ook doorgaans voel, bij tijd en wijle komt de onvolmaaktheid toch weer opzetten. Dus dat vage en bijna onbewuste idee dat ik vroeger had, dat ik eigenlijk een heel bijzonder mens ben, anders dan alle anderen, dat erodeert steeds meer.
Het is interessant dat de twee lijnen elkaar op een bepaald punt zullen tegenkomen - dat moet het moment van de waarheid zijn, denk ik. Dan weet je ongeveer wie je bent en wat je kunt. Niet veel, en ook niet weinig. Je bent niet meer bang voor je eigen grootheid, zoals in die beroemde woorden van Marianne Williamson, maar ook niet voor je eigen kleinheid, je gewoonheid, je menselijkheid.
16 december 2011
Drukke dagen! Ik hoorde iemand zeggen die het extra druk had met een zieke man en veel familie die op haar rekende: 'Ik moet mijn rust in mijn drukte schuiven.' Wat bedoelde ze? 'Als ik mijn huis uitga om een boodschap te doen, ben ik met mijn hoofd allang bij de bakker voor ik er met mijn lichaam ben. Doe ik dat niet, dan komt er rust. Dan loop ik lekker even over straat, ik zie de mensen, ik ruik de geuren, ik voel de wind of de regen of de zon. En ik heb een moment rust.'
Prachtig! Zo kunnen we allemaal rust in de drukte schuiven. Neem elk moment dat je je ervan bewust bent, te baat om even tot rust te komen, om er even helemaal te zijn, in het hier en nu. Zelfs achter de computer kan dat... Maar zeker als je boodschappen doet, in de auto rijdt, of een huishoudelijk karweitje opknapt. Geniet van het moment. Hoe vaker je dat doet, hoe meer rust je in je dagen inbouwt en hoe relaxter je de feestdagen doorkomt.
12 december 2011
Voor een mythosoof is het kerstverhaal heel interessant. Neem alleen al die herders en die koningen die allemaal naar het nieuwe kind komen. De herders vertegenwoordigen de onbevangen mens die vanuit zijn ziel de roep voelt van de spiritualiteit, van geestelijke verdieping en vernieuwing.
De koningen symboliseren de niet-meer-onbevangen mens, zeg maar zoals wij. Je hebt al zoveel gehoord over spiritualiteit, je hoofd zit er vol mee. Je meent te weten waar je het moet zoeken: je volgt een ster. En dan ontdek je dat het doel, dat wat je zoekt, niet in een paleis op je zit te wachten maar in een stal. Dat het geen machtige heerser is maar een pasgeboren baby.
Betekent dat niet dat wij onze ideeën moeten laten varen, dat we illusieloos moeten worden, om van binnen heel te worden? Dat we het moeten zoeken niet in succes en luxe, maar in het gewone leven, het hier en nu, van dag tot dag?
Niet zo spectaculair, niet erg aantrekkelijk, maar wel waar, denk ik.
24 november 2011
Mijn kleinkinderen logeren de hele week bij ons en ik vraag me opnieuw af: hoe doen werkende vrouwen dat toch? Hoe deed ik dat vroeger ook weer, toen mijn kinderen nog klein waren? Het punt is niet dat ik geen tijd voor mezelf heb - die heb ik wel, want ze gaan naar school en naar de crèche. Maar mijn hoofd staat gewoon niet meer naar artikelen schrijven, nadenken, geïnspireerd bezig zijn. Praktische vragen als wat zal ik vanavond koken, hoe laat moet ik ze ook weer halen, spelen voortdurend door mijn hoofd. Nu moet ik daarbij vertellen dat het een bijzonder drukke week is met bijna elke avond een lezing of een Eigen Wijze Vrouwen Theepartij, dus het is niet zo gek dat ik overdag weinig inspiratie heb. En ook helemaal niet erg. Maar ik constateer dus opnieuw dat het leven met kleine kinderen je concentratie versnippert. Geen wonder dat ik pas mijn leukste boeken heb geschreven en mijn interessantste theorieën heb ontworpen toen ik uit de kinderen was. Ik neem diep mijn petje af voor alle werkende moeders!
7 november 2011
Dagje ziek geweest! Ook wel eens fijn hoor. Ik had ergens een buik-bug opgepikt. Het begon met extreme moeheid, toen een nacht niet slapen met rommelende buik, en de volgende dag ziek, zielig, hoopje niks op de bank. Dus alles afzeggen en naar bed. Buiten was het grijs en helemaal november, en ik deed het ene hazenslaapje na het andere. Waarna ik nog een hele nacht diep en heerlijk sliep. En vanochtend was ik weer beter.
Marli Huijer pleit (vandaag in een Trouw interview en in een nieuw boek) ervoor de zondag te herstellen als rustdag. Zij noemt het 'accudag', om maar duidelijk te maken dat het niets met spiritualiteit te maken heeft. Ik heb bezwaar tegen het woord accudag: ik ben toch geen auto! Het wordt allemaal wel heel plat als je jezelf ziet als een machine die moet worden opgeladen. Maar zo'n dag van inkeer, de buitenwereld buiten sluiten en helemaal niks hoeven van jezelf, ja, dat is een goed idee. Kennelijk werkt het zo: doe je het niet goedschiks, dan regelt het Leven het kwaadschiks, met een bug.
1 november 2011
Er hangt iets in de lucht - ik denk dat het VERANDERING heet. Veel mensen hoor je roepen: wat een gekke dagen, wat komt alles ineens tegelijk op je af, wat gebeurt er veel... De Occupy beweging is in aantal niet groot, maar het zal het topje van een ijsberg zijn en de ijsberg, dat zijn wij allemaal.
Ik geloof wel in evolutie, maar niet in toeval... Althans, ik geloof meer in intelligentie dan in toeval. Er is een grote intelligentie aan het werk, en wij zijn daar allemaal deel van. Hoe beter je erin slaagt die intelligentie door jou heen te laten werken, hoe fijner je leven wordt.
28 oktober 2011
Mensen zijn geen dieren, al roepen wetenschappers dat nog zo hard. Het past in onze tijd dat we alles een niveau lager trekken. Dit hoorde ik ooit van prof.dr.ir. Edith Lammerts van Bueren: elk rijk wordt een tree naar beneden gehaald. We beschouwen mensen als zoogdieren. We behandelen dieren alsof het planten zijn - we zetten ze op rijtjes in een stal, dienen voedsel en water toe en oogsten ze als ze 'rijp' zijn. En we behandelen planten alsof het mineralen zijn: die moeten groeien op steenwol en chemicaliën.
Een spiritueel mens behandelt juist alles een niveau hoger. Dan zie je geen onbezielde wereld meer om je heen maar is alles bezield in je ogen. Je behandelt je spullen alsof het levende entiteiten zijn. Dan praat je met je planten alsof het je huisdieren zijn en je constateert dat ze erop gedijen. Je geeft dieren dierenrechten en respecteert hun eigenheid; je gebruikt ze niet voor proeven en je krijgt hun vlees niet meer door je keel, wordt vegetariër. En in elk mens zie je het licht schijnen van het hogere zelf, het heilige wezen dat elk mens ten diepste ook is.
Dan krijgt je leven een nieuwe, opwindende kwaliteit. Want het zit in de aard van de mens om te streven naar het hogere, en ongelukkig te worden van het omlaag trekken van anderen of zichzelf.
24 oktober 2011
Gisteren de eerste echte Eigen Wijze Vrouwen op de thee-bijeenkomst, in Amsterdam. Enorm gezellig! Ik praatte een dik uur over de spirituele kanten van de overgang en hoe je er op een positieve manier tegenaan kunt kijken. Daarna deden we mijn 'opvlieger-meditatie' - dat is een korte geleide meditatie waarin je het heel warm kunt krijgen ;-) maar waar je uiteindelijk ook heel rustig en ruim van wordt. Alles gaat immers om toelaten, accepteren!
Vandaag werd ik geïnterviewd door een erg mooi mens, Bryan Tevreden, van de website www.liefde30.nl/ - wat een wijs iemand is dat. Het interview komt binnenkort op zijn site, als podcast en later ook als tekst. We hebben het gehad over de liefde natuurlijk... hoe je dat moet 'doen', liefde. En wat er nog meer belangrijk is in een relatie, namelijk vrijheid. En eerlijkheid.
4 augustus 2011: Dilemma in The Trip
The Trip gezien, mooie film! Wat mij opviel is een scène die ik in recensies niet besproken zag. Rob Brydon vraagt aan Steve Coogan of hij zijn Awards belangrijker vindt dan de gezondheid van zijn kinderen. Natuurlijk niet, is het verontwaardigde antwoord, hij zou ze allemaal in de rivier gooien als hij daarmee zijn kinderen kon redden of gezond maken. En andersom, vraagt Rob dan, zou je er een ziekte of aandoening van je kinderen voor over hebben om een prijs te winnen? Niet iets dodelijks, maar bijvoorbeeld een blindedarmontsteking? Het doet wel pijn, maar het kind wordt snel geopereerd en dan komt alles weer goed. Zou je dat over hebben voor de roem? Steve aarzelt. Uiteindelijk zegt hij nee, maar je voelt aan je water dat hij het een lastige vraag vindt. Toch werkt het door: aan het eind van de film wijst hij de rol in een Amerikaanse serie af, omdat hij daarvoor zeven jaar in Amerika zou moeten wonen. Dat kan niet, want ik heb kinderen hier, zegt hij tegen zijn agent.
Interessante kwestie! Ik voelde met hem mee. Zo scherp als het in de film voor de grap geformuleerd wordt, is het natuurlijk nooit. Maar ondertussen moeten veel kinderen wel veel uren van aandacht en liefde van hun ouders wel missen, terwille van roem en succes. Ik kan zelf ook niet beweren dat ik mijn kinderen altijd heb laten voorgaan, als het knelde tussen werk en moederschap. Iemand een andere visie?
14 april 2011: Bu-huss und Reu-heu
Alle vogels bouwen nesten, de tulpen bloeien en de terrassen lonken, maar het is Passietijd - het hoogseizoen van de gezongen lijdensverhalen. Als je geen Matthëus tot je neemt, dan toch zeker een Johannes, zo niet Bach, dan een van de minder bekende componisten. Ook mensen die er niet over zouden piekeren om naar een kerk te gaan, deppen hun ogen bij het verhaal van de goede Jezus die onschuldig een marteldood sterft. Door een vertrouweling verraden, door een bloeddorstig publiek veroordeeld en door een corrupt regiem geëxecuteerd. Waarna wij ons in tranen nederzetten. Bu-huss und Reu-heu, boete en rouw, want wij voelen ons merkwaardig medeschuldig. De muziek is zo mooi en we zijn collectief zo ontroerd dat het heiligschennis lijkt om er een vraagteken bij te zetten. Maar wat een raar verhaal, inhoudelijk bekeken. De plot is schimmig, het verraad van Judas niet te begrijpen, de woede van het volk wordt nergens aannemelijk gemaakt, en dat die zoete Jezus op zo'n rotmanier aan zijn einde komt voor onze zonden is natuurlijk al helemaal absurd. Logischerwijze is het van tweeën één: óf Jezus is geslaagd in zijn opzet en dan hoeven we niet te treuren, óf hij is mislukt en dan is dat tragisch, maar was zijn missie onbezonnen en dwaas. Wat is toch de aantrekkingskracht van het lijdensverhaal voor een hedendaags publiek? De schoonheid van de muziek alleen is geen afdoende verklaring voor de immense en toenemende populariteit van de traditie.
Van de christelijke mythe is alleen chocola te maken als je hem symbolisch interpreteert. En dan hoort de opstanding, die zowel in de Matthëus als in de Johannes Passion van Bach ontbreekt, erbij. Dan is het christelijke lijdensverhaal de verbeelding van een spiritueel proces, vergelijkbaar met de kern van het boeddhisme. Identificatie met de hoofdpersoon is essentieel, zoals de christelijke mystici duidelijk maakten: Golgotha moet in mij gebeuren. Een mens is in staat zijn zelfzucht te overstijgen, de biologische imperatieven van voortplantingsdrift en overlevingsdrang te sublimeren. Wij kunnen onze wil gebruiken voor spirituele ontwikkeling - door onszelf, ons eigen belang, te relativeren. Als je dat radicaal aanpakt, zegt het Golgothaverhaal, voelt het emotioneel als een sterfproces, want dan 'sterf' je aan je oude zelf. Daarna leef je voort op een hoger niveau van bewustzijn. Verlicht, met een term uit het boeddhisme.
In de prehistorie werden er periodiek mensenoffers gebracht om vruchtbaarheidsgoden te behagen. Aanvankelijk werden de slachtoffers opgegeten: kannibalisme was wijdverspreid. Het Paasverhaal herinnert nog aan die primitieve vruchtbaarheidscultus, maar Jezus vervangt het fysieke vleesoffer door de symboliek van brood en wijn. Dat hij in het verhaal daarna zelf gekruisigd wordt, is óók symboliek. Het christelijke dogma dat een historische Jezus voor onze zonden gestorven zou zijn, is een vergissing uit de tijd dat het materialisme oprukte, terwijl het geloof nog rotsvast was. In de christelijke theologie is er inmiddels allang consensus dat de Evangeliën geen biografische verhalen zijn, maar geloofsgetuigenissen vol mythische elementen. De dood van een goddelijke held en zijn wederopstanding is een terugkerend thema in vele religieuze mythen. Ook van Mithras, Dionysus en Osiris, om er maar een paar te noemen, werd gezegd dat ze stierven, drie dagen dood waren en daarna weer tot leven kwamen.
De beschavingsevolutie ligt intussen goed op stoom. We zijn enorm veel beschaafder geworden sinds we uit onze holen kropen. In de prehistorie stierf naar schatting één op de drie mensen een gewelddadige dood, nu is dat nog maar een fractie van een procent. Moord en doodslag nemen gestaag af, en bovendien: onze verontwaardiging erover neemt gestaag toe. Geweld was vroeger een vanzelfsprekend onderdeel van het bestaan; vaste prik bij vele vormen van publiek amusement. Rond het begin van onze jaartelling werden er in Palestina honderden jonge mannen per jaar gekruisigd en daar kraaide geen haan naar. Hoofden vol bloed en wonden waren dagelijkse taferelen. Je moest wel van goddelijken huize komen wilde je met je marteldood afschuw of berouw wekken. Maar van ons hoeft Jezus geen godenzoon te zijn: elk onschuldig slachtoffer, elke outcast en elke misdeelde en verloren mens roept ons mededogen op. Die culturele evolutie gaat snel. In mijn jeugd was het nog normaal om te stellen: de wereld is hard, je moet je kinderen hard opvoeden, dan kunnen ze er tegen. Dat hoor je vrijwel niet meer; we zetten ons liever in voor een minder harde wereld. Wij zijn dus cultuurbreed gevoeliger geworden. We voelen ontzetting als we ons realiseren hoe barbaars we ooit waren, we koesteren collectief een schuldgevoel over ons bloedige verleden. Ja, hoe beschaafder we worden, zou je kunnen stellen, hoe meer doordrongen we raken van onze onvolmaaktheid. Daarmee resoneren de boete en rouw van de lijdensverhalen. Mits subliem gezongen, natuurlijk.
8 april 2011: Lezingen geven is leuk
Je komt nog eens ergens. In Rotterdam was ik op 31 maart in de Pauluskerk. Die is afgebroken, maar in een pand aan de overkant gaat het diakonale werk verder. Er was net open avond voor de daklozen, dus het publiek moest zich een weg banen door een rokerig hol vol junkies. Boven in een verveloos zaaltje stond ik met mijn verhaal. Het mooiste moment kwam toen een dame uit het publiek mijn boek Alchemie van de liefde bekeek en bekeek, zonder aanstalten te maken het te kopen. 'Wilt u het niet?' vroeg ik beleefd. 'Nee,' zei ze, 'mijn man is toch al te oud om te veranderen.' Hoe grappig dit was weet je pas als je Alchemie... gelezen hebt, want daarin staat op vrijwel elke bladzij dat je niet moet proberen je partner te veranderen, maar jezelf.
Ook de lezing voor Modern Beraad in Den Haag, zondag 3 april, begon grappig. Een oude dame verwelkomde me. 'Ik heb u ontdekt,' zei ze trots, 'ik las uw boek Magie van de liefde.' 'Alchemie van de liefde,' zei ik. 'Ja Magie van de liefde, heb jij dat gelezen Arthur?' En ze keerde zich naar een oude heer. 'Alchemie,' zei ik. 'Nee,' zei Arthur. 'De Margriet, die lees ik niet.' Maar verder leken ze wel te luisteren hoor. De vragen aan het eind waren in elk geval to the point. Het ging over nieuwe spiritualiteit en ik betoogde dat we met ons allen bezig zijn in een gigantisch ontwikkelingsproces. Een mevrouw wilde weten of je daaraan ook bijdraagt als je niet mediteert en niet van plan bent te mediteren. Ja, dacht ik. Maar ik moet zeggen: mediteren is wel echt heel goed voor je spirituele ontwikkeling.
Zondag 20 maart 2011: Radio
Gisteren bij Spijkers met koppen van de VARA: 'debat' met een psycholoog die een commentaar had geplaatst op mijn Volkskrant opiniestuk over vrouwelijke lust, dat op 8 maart verscheen. Hieronder eerst het stuk:
Waarom zijn er geen vrouwelijke Berlusconi's, vrouwen die hun machtspositie gebruiken om lekker veel seks te hebben? De combinatie macht en oversekst gedrag is voor mannen cliché, voor vrouwen niet. Je hoort ook nooit van vrouwelijke bestuurders die de spanningen van het werk afreageren door escorts te laten komen. Topvrouwen hebben doorgaans wel wat anders aan hun hoofd dan hun voortplantingsdriften. Ander feit: een kwart van de hoogopgeleide vrouwen blijft kinderloos. Dat is veel en darwinistisch gezien is het vreemd, want wat heb je aan macht als je je niet voortplant? Er zijn natuurlijk wel vrouwen die macht proberen te krijgen door zich seksueel aan te bieden, maar dat is achterlijk gedrag, in de meest letterlijke zin van het woord. Voortplanting en macht zijn voor vrouwen communicerende vaten: je besteedt je vitale energie óf aan het een, óf aan het ander. En dat is geen biologisch, maar een historisch gegroeid, cultureel fenomeen. Ooit moet het anders geweest zijn: juist de machtigste vrouwen van de prehistorische clans hadden de beste kansen om zich voort te planten. Ze waren trouwens ook van nature de baas over de voortplanting: ze hoefden maar te knippen met hun vingers of mannen draafden gehoorzaam op om hun seksuele plicht te doen. Net als bij de apen, waar de vrouwtjes dominant zijn op voortplantingsgebied en seksueel assertief. Eeuwenlang is die assertieve vrouwelijke seksualiteit onderdrukt geweest, in de westerse cultuur. En daar hebben we onze vrijheid van nu aan te danken. Het oefenen van seksuele zelfbeheersing ligt aan de basis van de vrouwenbevrijding. Anders gezegd: zonder christelijk kuisheidsideaal waren wij nooit zo vrij en geëmancipeerd geworden als we nu zijn, in de westerse maatschappij. Dan zaten we nog onder sluiers en achter tralies gevangen, zoals vrouwen in grote delen van de wereld om ons heen. Dáár neemt men nog altijd aan dat vrouwen seksueel onverzadigbaar zijn en daarom gevaarlijk. Dus moeten ze collectief bij mannen weggehouden worden, opgesloten in huis en verborgen voor mannelijke blikken. Niet alleen mannen maar ook vrouwen zelf geloven dat Allah aan de vrouw negentiende, aan de man eentiende van de seksuele lust gegeven heeft. Ooit geloofde men ook bij ons in het Westen dat vrouwen altijd geil waren, elk moment meegesleurd konden worden door hun basale driften. Een belangrijke en onoplosbare kwestie voor Middeleeuwse wetenschappers was de vraag: hoe komt het dat vrouwen, die duidelijk kouder en vochtiger zijn dan mannen, toch een vuriger seksuele begeerte in zich hebben dan mannen? Westerse vrouwen hebben die vurige begeerte in zichzelf met kracht onderdrukt, eeuwenlang, gedwongen door hun mannen maar ook uit vrije wil, gestimuleerd door de kerk en geestelijk ondersteund door het ideaal van de maagdelijke Maria en de bekeerde hoer Maria Magdalena. Nogal wat mensen, vooral in feministische en new age kringen, zijn daarover zeer verontwaardigd. Wat ze niet begrijpen, is dat seksuele macht en emancipatie niet samen gaan maar tegenpolen zijn. Hoe meer seksuele zelfbeheersing, hoe meer vrijheid om je leven in te richten zoals je zelf wilt. "Onderdrukt" is trouwens niet het juiste woord. Als je een drift alleen maar onderdrukt, verdwijnt hij naar het onderbewuste en kan hij je onverhoeds bespringen als je even niet oplet. Dat is bij vrouwen van nu niet het geval. Ze klagen eerder over gebrek aan seksuele lust dan over een gevaarlijke drift die door de kieren naar buiten siepelt. Er is kennelijk iets anders gebeurd met de vrouwelijke seksualiteit: die is gesublimeerd of getransformeerd tot iets anders. De eerste feministische golf kwam zo'n honderd jaar geleden op en het is geen toeval dat dit gebeurde op het moment dat vrouwen in West-Europa en Amerika zichzelf waren gaan zien als niet-seksuele wezens. Iedereen geloofde tegen die tijd dat mannen veel meer geïnteresseerd waren in seks dan 'hun betere helft'. Voor een dame werd het ordinair om haar libido te etaleren. Nette vrouwen deden hun best altruïstisch te zijn, barmhartig, geduldig, beheerst en gedisciplineerd. Ooit, bij de prehistorische jager-verzamelaarvolken, golden die eigensc